#PubliekePioniers

Home » Alles » Op weg naar een ideale overheid…

Op weg naar een ideale overheid…

10_voor_de_overheidOp 20 mei heeft de boeklancering van 10 voor de overheid plaats gevonden in Hotel Huis ter Duin in Noordwijk. Jan Fokke Oosterhof – een van de auteurs van de essaybundel Publieke Pioniers – leverde tevens een bijdrage aan dit boek. De insteek was een boek waarbij iedere bijdrage  begint met de zin ‘Als ik een ideale overheid mag creëren, dan…’. Jan Fokke begon zijn essay met ‘..dan zou ik eens gaan spieken bij de Elfstedentocht…’. Hier volgt zijn essay.

‘Als ik de overheid zou kunnen vormgeven, dan … zou ik eens gaan spieken bij de Elfstedentocht…’

Door Jan Fokke Oosterhof | http://janfokkeoosterhof.nl | janfokke@oosterhof.cc

Sport is iets magisch. We kennen allemaal de fascinatie voor een WK-voetbal, de Elfstedentocht of de Olympische Spelen. Het heilige vuur, dat in het geval van de Spelen letterlijk wordt ontstoken. Miljoenen zijn geïnspireerd door sport en duizenden vrijwilligers zetten zich om-niet in om het een succes te maken. De Spelen zijn nooit te laat. Hetzelfde geldt voor de Elfstedentocht. Als het ijs morgen dik genoeg is, vindt hij morgen plaats. Een en ander lijkt zichzelf te regelen. Maar dat is heel bijzonder! Zeker als je bedenkt dat we in de context van grote maatschappelijke vraagstukken vaak te laat zijn en achter de feiten aanlopen. Wat kunnen we leren van grootschalige sportevenementen?

Overheid1Large Event Organizations
Grootschalige sportevenementen worden in de literatuur Large Event Organizations (LEO’s) genoemd (1). Vanuit managementoogpunt is er beperkt onderzoek gedaan naar dit fenomeen. Het interessante van LEO’s is dat ze zich in een kort tijdsbestek en in volle hevigheid voordoen. Pionieren, groei, consolidatie en afbouw vinden plaats in enkele jaren, terwijl reguliere ondernemingen daar vijftig jaar over doen. Het is interessant te bestuderen hoe deze snelle vorm van organiseren kan worden ingezet als het gaat om grote maatschappelijke vraagstukken zoals de recente klimaattop in Parijs. Alle landen moeten hier afspraken maken om de opwarming van de aarde te stuiten voordat de temperatuurstijging de twee graden heeft geraakt. Je voelt aan je water dat we te laat zullen zijn. De deadline wordt gemist wegens een gebrek aan politieke moed, consensusvorming en arme landen die weigeren mee te werken. Een nieuwe organisatievorm is wenselijk.
Overheid2

Het lerend vermogen van LEO’s

De meest interessante vraag is hoe we het lerend vermogen van LEO’s kunnen nabootsen. Kenmerkend is dat het tijdsbestek waarbinnen de prestaties moeten worden geleverd precies bekend is. Afwijken is niet mogelijk. De Spelen duren tien dagen en beginnen geen dag later. De enorme tijdsdruk vraagt soms om hele creatieve oplossingen. Zo liet de organisatie van de Spelen in Atlanta een dag lang twee helikopters cirkelen boven het Olympisch park om het cement van de net aangelegde paden sneller te laten drogen. De kansen om het product te verbeteren zijn dus beperkt. Dit dwingt de organisatie te leren van haar fouten en eventuele fouten heel snel te herstellen. Hoe gaat een organisatie van de Spelen om met kennis opgedaan tijdens eerdere edities? Hoe wordt kennis vastgelegd en hergebruikt? Hoe wordt het lerend vermogen bewerkstelligd?

Opvallend is de constatering dat het topmanagement bij de Spelen overwegend wordt gerekruteerd uit de lokale gemeenschap. Het heeft relatief geringe ervaring met dit type organisatie en is geneigd alles anders (beter) te doen dan de voorgangers. Tot op zekere hoogte wordt dit ondervangen door zogenaamde ‘olympic gypsies’, die hun opgedane ervaring bij eerdere Spelen meebrengen. Deze nomaden trekken van de ene Spelen naar de andere en maken hun kennis te gelde. Interessant is de vraag wie binnen de maatschappelijke vraagstukken de gypsies zijn en hoe ze het beste gemobiliseerd kunnen worden richting alle stakeholders.
Bijzonder aan LEO’s is de energie die wordt gestoken in het ‘zichtbaar maken’ van de strategie. De motivatie van de duizenden vrijwilligers is nodig en alle neuzen moeten dezelfde kant op om de taak tijdig te volbrengen. Een leerpunt is hoe burgers net als vrijwilligers bij de Spelen meer kunnen betrekken bij maatschappelijke vraagstukken? De motivatie is er wel, kijk maar naar buurtgenootschappen, social enterprises, burgerparticipatie, de deeleconomie etc. De crisis heeft mensen teruggebracht naar de vraag wat echt belangrijk is. Nu is de vraag aan die andere overheid om al die initiatieven en energie te richten. Een G1000 is in dat opzicht een prachtige aanzet als platform voor democratische innovatie (2).

Overheid3Energietransitie 2050
Het meest extreme voorbeeld van het toepassen van de LEO als organisatievorm is wellicht de aankondiging van Kennedy in 1962 om vóór 1970 een mens op de maan te zetten. Een van de allergrootste ‘events’ in de geschiedenis: Materialen, computers, navigatiesystemen, voorstuwingssysteem, etcetera, alles moest daarvoor nog ontwikkeld worden. Tienduizenden mensen moesten onder grote druk (koude oorlog, wedloop met USSR maakte het project hoog urgent) daartoe intensief gaan samenwerken. Het mocht niet misgaan en kostte vele miljarden. Ze hebben het in ongeveer zeven jaar voor elkaar gekregen. Als we de energietransitie richting 2050(3), een van de meest complexe transities ooit, nou eens op dezelfde wijze aanpakken? Hier ligt een enorme kans – maar tevens noodzaak – om op veel vlakken te innoveren, bijvoorbeeld bij het vernieuwen van de bestaande woningvoorraad. Hoe kunnen we nu organische teams van burgers (eigen huis, huurwoning, mensen die zelf energie opwekken), decentrale overheden, energieleveranciers (grote leveranciers, windmolens, zonne-energie), wetenschappers en innovatoren (MKB, grootbedrijf, woningcorporaties) samen zetten om snel tot innovatie en doorbraken te komen? Een maatschappelijke uitdaging, een deadline, vrijwilligers (burgers), het visualiseren van de lange termijn visie, een kleine groep maatschappelijke gypsies binnen de kern en een grote groep zeer diverse stakeholders daar omheen die gezamenlijk resultaten moeten boeken. Alle eigenschappen van een LEO zijn aanwezig. Afkijken dus, hoe ze het aanpakken bij de Elfstedentocht.

Duidelijk is dat de LEO een snelle vorm van organiseren is die wel eens hét organisatiemodel van die andere overheid zou kunnen zijn.

Multidisciplinaire teams die zich projectmatig met maatschappelijke vraagstukken gaan bezighouden. Dat past in een tijdsbeeld waarin het essentieel is om onder tijdsdruk, snel en adequaat op ontwikkelingen in te spelen. De temperatuurstijging laat zich immers niet even stoppen (4).
Binnen de deadline dus, anders is er geen Elfstedentocht meer om bij te spieken…

Noten:

  1. Large Event Organizations: een verkenning voor Randstad Holding nv, Vakgroep Organisatie- en Personeelswetenschappen, Faculteit der Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit Rotterdam, (Prof. dr. A. Buitendam en drs. C. de Hey, 1996).
  2. http://www.g1000.org/nl/, G1000 platform voor democratische innovatie
  3. Energierapport – Transitie naar Duurzaam (18-01-2016), https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2016/01/18/energierapport-transitie-naar-duurzaam
  4. Maarten Keulemans (28-11-2015), Beschouwing Klimaatdoelstelling, De Volkskrant.

 

Bio Jan Fokke Oosterhof

Jan Fokke Oosterhof (1975) is een ondernemer die weinig grenzen ervaart en graag buiten de kaders koekeloert. Hij was betrokken bij de essaybundel ‘Publieke Pioniers’ met het essay ‘Rebels with a Cause’ over het ‘richten’ van de energie van social entrepreneurs en hij richtte het platform PubliekePioniers.nl op. Hij is veelgevraagd spreker in de publieke sector (http://sprekersbureaupraat.nl/portfolio-item/jan-fokke-oosterhof/).

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Voer je e-mailadres in om deze blog te volgen en om per e-mail meldingen over nieuwe berichten te ontvangen.

Doe mee met 31 andere volgers

Reacties

%d bloggers liken dit: